- Međunarodni filmski festival FEST otvoriće 2. oktobra 2026. godine najnoviji film Lordana Zafranovića „Zlatni rez 42 (Djeca Kozare)”. Premijerna projekcija biće održana u Plavoj dvorani Sava centra, čime se FEST posle šest godina vraća na jedno od mesta sa kojima je tokom svoje istorije bio najčvršće povezan.
Publika će tako na samom otvaranju festivala imati priliku da pogleda novo ostvarenje jednog od najznačajnijih reditelja jugoslovenske kinematografije, koji se filmu vraća sa pričom čiji koreni sežu nekoliko decenija unazad.
Priča o stradanju dece u Jasenovcu
Film „Zlatni rez 42 (Djeca Kozare)”, u produkciji TS Media, snimljen je prema scenariju Arsena Diklića i Lordana Zafranovića, nastalom još 1986. godine. U središtu priče nalazi se stradanje dece u logoru Jasenovac tokom 1942. godine, jedne od najmračnijih epizoda Drugog svetskog rata na prostoru nekadašnje Jugoslavije.
Nakon raspada Kraljevine Jugoslavije 1941. godine i uspostavljanja Nezavisne Države Hrvatske pod pokroviteljstvom nacističke Nemačke, Jasenovac postaje mesto masovnih zločina nad Srbima, Jevrejima, Romima, hrvatskim antifašistima i drugim žrtvama ustaškog režima. Zafranović priču gradi kroz isprepletane perspektive žrtava i počinilaca, pokušavajući da istraži samu prirodu zla i način na koji ono funkcioniše unutar sistema koji ga podstiče i omogućava. U središtu jednog dela priče nalazi se osam ustaških ubica, među kojima se jedan nakratko pobuni protiv onoga čemu služi, ali i sam postaje žrtva tog istog zla.
Velika produkcija na više lokacija
Kako bi događaji iz leta 1942. godine bili prikazani što verodostojnije, za potrebe filma je izgrađena kompleksna scenografija na više lokacija u Srbiji. Za njen izgled bio je zadužen Milenko Jeremić, jedan od najznačajnijih domaćih scenografa, koji je sa Zafranovićem već sarađivao na filmu „Okupacija u 26 slika”.
Obim projekta potvrđuje i veličina ekipe. Autorski i glumački tim, predvođen Zafranovićem, čini više od 100 glumaca, dok je na filmu radilo i više od 60 profesionalaca iz različitih zemalja regiona. Takva produkcija bila je neophodna kako bi priča, koja obuhvata veliki broj likova i istorijskih događaja, dobila odgovarajuću vizuelnu i dramaturšku širinu.
Zafranović se vraća na FEST
Otvaranje 53. FEST-a ovim filmom ima i posebnu simboliku. Lordan Zafranović je na 51. FEST-u dobio nagradu „Beogradski pobednik” za izuzetan doprinos filmskoj umetnosti, a tada je izrazio želju da se na festival ponovo vrati sa novim filmom.
„Ovaj festival je jedna velika svečanost filma i zato je naša odgovornost kao stvaralaca ogromna, zato pravimo filmove, za vas koji ste naša publika i niste nikad prestali biti. Zato je ova nagrada draga i nadam se da nije poslednja”, rekao je Zafranović prilikom preuzimanja priznanja, uz nadu da će njegov naredni dolazak na FEST biti vezan upravo za novo ostvarenje.
Tri godine kasnije, ta želja je ostvarena, i to na možda najznačajniji način, jer će njegov film otvoriti festival.
Šest decenija iza kamere
Lordan Zafranović je rođen 1944. godine i nedavno je obeležio šest decenija umetničkog rada. Prve godine života proveo je sa majkom i starijim bratom u izbeglištvu u El Šatu na Sinaju, a filmsku režiju je diplomirao 1971. godine na prestižnoj praškoj akademiji FAMU, u klasi Elmara Klosa.
Tokom karijere je snimio oko 80 filmova, a jedno od njegovih najpoznatijih ostvarenja ostaje „Okupacija u 26 slika”, koja je 1979. godine prikazana u takmičarskom programu Filmskog festivala u Kanu. Zafranović je tokom čitave karijere bio posebno zainteresovan za istorijske traume, nasilje i mehanizme kojima pojedinac postaje deo mnogo šireg sistema zla, pa se „Zlatni rez 42 (Djeca Kozare)” tematski prirodno nadovezuje na veliki deo njegovog prethodnog stvaralaštva.
FEST se vraća u Sava centar
- Međunarodni filmski festival FEST biće održan od 2. do 11. oktobra 2026. godine, a posle šest godina ponovo se vraća u Sava centar. Projekcije će biti organizovane i u drugim bioskopskim salama širom Beograda, dok će upravo Plava dvorana 2. oktobra biti mesto svečanog otvaranja i premijere Zafranovićevog novog filma.
